Dzień:

Ewangelia według św. Jana

Rozdział 19

"Oto Człowiek"

1 Wówczas Piłat wziął Jezusa i kazał Go ubiczować. 2 A żołnierze uplótłszy koronę z cierni, włożyli Mu ją na głowę i okryli Go płaszczem purpurowym. 3 Potem podchodzili do Niego i mówili: "Witaj, Królu Żydowski!" I policzkowali Go. 4 A Piłat ponownie wyszedł na zewnątrz i przemówił do nich: "Oto wyprowadzam Go do was na zewnątrz, abyście poznali, że ja nie znajduję w Nim żadnej winy". 5 Jezus więc wyszedł na zewnątrz, w koronie cierniowej i płaszczu purpurowym. Piłat rzekł do nich: "Oto Człowiek". 6 Gdy Go ujrzeli arcykapłani i słudzy, zawołali: "Ukrzyżuj! Ukrzyżuj!" Rzekł do nich Piłat: "Weźcie Go i sami ukrzyżujcie! Ja bowiem nie znajduję w Nim winy". 7 Odpowiedzieli mu Żydzi: "My mamy Prawo, a według Prawa powinien On umrzeć, bo sam siebie uczynił Synem Bożym".
8 Gdy Piłat usłyszał te słowa, uląkł się jeszcze bardziej. 9 Wszedł znów do pretorium i zapytał Jezusa: "Skąd Ty jesteś?" Jezus jednak nie dał mu odpowiedzi. 10 Rzekł więc Piłat do Niego: "Nie chcesz mówić ze mną? Czy nie wiesz, że mam władzę uwolnić Ciebie i mam władzą Ciebie ukrzyżować?" 11 Jezus odpowiedział: "Nie miałbyś żadnej władzy nade Mną, gdyby ci jej nie dano z góry. Dlatego większy grzech ma ten, który Mnie wydał tobie". 12 Odtąd Piłat usiłował Go uwolnić. Żydzi jednak zawołali: "Jeżeli Go uwolnisz, nie jesteś przyjacielem Cezara. Każdy, kto się czyni królem, sprzeciwia się Cezarowi".

Wyrok

13 Gdy więc Piłat usłyszał te słowa, wyprowadził Jezusa na zewnątrz i zasiadł na trybunale, na miejscu zwanym Lithostrotos, po hebrajsku Gabbata. 14 Był to dzień Przygotowania Paschy, około godziny szóstej. I rzekł do Żydów: "Oto król wasz!" 15 A oni krzyczeli: "Precz! Precz! Ukrzyżuj Go!" Piłat rzekł do nich: "Czyż króla waszego mam ukrzyżować?" Odpowiedzieli arcykapłani: "Poza Cezarem nie mamy króla". 16 Wtedy więc wydał Go im, aby Go ukrzyżowano.

Droga krzyżowa i ukrzyżowanie

Zabrali zatem Jezusa. 17 A On sam dźwigając krzyż wyszedł na miejsce zwane Miejscem Czaszki, które po hebrajsku nazywa się Golgota. 18 Tam Go ukrzyżowano, a z Nim dwóch innych, z jednej i drugiej strony, pośrodku zaś Jezusa. 19 Wypisał też Piłat tytuł winy i kazał go umieścić na krzyżu. A było napisane: "Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski". 20 Ten napis czytało wielu Żydów, ponieważ miejsce, gdzie ukrzyżowano Jezusa, było blisko miasta. A było napisane w języku hebrajskim, łacińskim i greckim. 21 Arcykapłani żydowscy mówili do Piłata: "Nie pisz: Król Żydowski, ale że On powiedział: Jestem Królem Żydowskim". 22 Odparł Piłat: "Com napisał, napisałem".
23 Żołnierze zaś, gdy ukrzyżowali Jezusa, wzięli Jego szaty i podzielili na cztery części, dla każdego żołnierza po części; wzięli także tunikę. Tunika zaś nie była szyta, ale cała tkana od góry do dołu. 24 Mówili więc między sobą: "Nie rozdzierajmy jej, ale rzućmy o nią losy, do kogo ma należeć". Tak miały się wypełnić słowa Pisma: Podzielili między siebie szaty, a los rzucili o moją suknię. To właśnie uczynili żołnierze.

Testament z krzyża

25 A obok krzyża Jezusowego stały: Matka Jego i siostra Matki Jego, Maria, żona Kleofasa, i Maria Magdalena. 26 Kiedy więc Jezus ujrzał Matkę i stojącego obok Niej ucznia, którego miłował, rzekł do Matki: "Niewiasto, oto syn Twój". 27 Następnie rzekł do ucznia: "Oto Matka twoja". I od tej godziny uczeń wziął Ją do siebie.

Śmierć

28 Potem Jezus świadom, że już wszystko się dokonało, aby się wypełniło Pismo, rzekł: "Pragnę". 29 Stało tam naczynie pełne octu. Nałożono więc na hizop gąbkę pełną octu i do ust Mu podano. 30 A gdy Jezus skosztował octu, rzekł: "Wykonało się!" I skłoniwszy głowę oddał ducha.
31 Ponieważ był to dzień Przygotowania, aby zatem ciała nie pozostawały na krzyżu w szabat - ów bowiem dzień szabatu był wielkim świętem - Żydzi prosili Piłata, aby ukrzyżowanym połamano golenie i usunięto ich ciała. 32 Przyszli więc żołnierze i połamali golenie tak pierwszemu, jak i drugiemu, którzy z Nim byli ukrzyżowani. 33 Lecz gdy podeszli do Jezusa i zobaczyli, że już umarł, nie łamali Mu goleni, 34 tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił Mu bok i natychmiast wypłynęła krew i woda. 35 Zaświadczył to ten, który widział, a świadectwo jego jest prawdziwe. On wie, że mówi prawdę, abyście i wy wierzyli. 36 Stało się to bowiem, aby się wypełniło Pismo: Kość jego nie będzie złamana. 37 I znowu na innym miejscu mówi Pismo: Będą patrzeć na Tego, którego przebili.

Pogrzeb Jezusa

38 Potem Józef z Arymatei, który był uczniem Jezusa, lecz ukrytym z obawy przed Żydami, poprosił Piłata, aby mógł zabrać ciało Jezusa. A Piłat zezwolił. Poszedł więc i zabrał Jego ciało. 39 Przybył również i Nikodem, ten, który po raz pierwszy przyszedł do Jezusa w nocy, i przyniósł około stu funtów mieszaniny mirry i aloesu. 40 Zabrali więc ciało Jezusa i obwiązali je w płótna razem z wonnościami, stosownie do żydowskiego sposobu grzebania. 41 A na miejscu, gdzie Go ukrzyżowano, był ogród, w ogrodzie zaś nowy grób, w którym jeszcze nie złożono nikogo. 42 Tam to więc, ze względu na żydowski dzień Przygotowania, złożono Jezusa, bo grób znajdował się w pobliżu.

w. 1-3

Scena czwarta dramatu, w którym bohaterami są Jezus, Piłat i Żydzi, rozgrywa się wewnątrz. Ewangelista po raz kolejny podkreśla królewską godność Jezusa. Tym razem to żołnierze oblekają Go w purpurę, nakładają cierniowy wieniec i oddają Mu honory. Choć w zamierzeniu żołnierzy scena ta miała poniżyć i wyszydzić Jezusa, Ewangelista podkreśla tu kolejny duchowy wątek – nawet pogańscy żołnierze są w stanie rozpoznać i uznać w Jezusie Króla żydowskiego. Warto zauważyć, że zdarzało się w historii Rzymu, że to właśnie legioniści kreowali nowych władców oblekając ich w purpurę i wieniec, a następnie obwołując ich imperatorami.

w. 4-7

Scena piąta rozgrywa się na zewnątrz. Tym razem po raz pierwszy Jezus wchodzi w tę przestrzeń tłumu, wyprowadzony przez Piłata.

Oto człowiek – Fraza ta (gr. idou ho anthropos) pojawia się w greckim tłumaczeniu 1 Sm 9, 17, kiedy Bóg wskazuje prorokowi Samuelowi Saula jako nowego, wybranego przez siebie króla nad Izraelem. Wcześniej Izraelici odrzucili bezpośrednie Boże panowanie i zapragnęli stać się jak inne narody i mieć swojego ludzkiego władcę (zob. 1 Sm 8). Bóg stwierdził wtedy: Mnie odrzucają jako króla nad sobą (1 Sm 8, 7). Teraz w osobie Jezusa Bóg ustanowi swojego prawdziwego Władcę i Króla nad ludem wierzących. W panowaniu Jezusa zrealizuje się idea Bożego Królestwa, o której wspomina sam Chrystus w 18, 36n. W ustach Piłata fraza ta nabiera również znaczenia prawnego – oto legalny przedstawiciel rzymskiej władzy uznaje w Jezusie prawdziwego Króla nad Izraelem.

ja bowiem nie znajduję w nim winy – Po raz drugi Piłat oficjalnie stwierdza niewinność Jezusa i usiłuje przekazać podsądnego w ręce Jego bezpośrednich oponentów.

bo sam siebie uczynił Synem Bożym – Echo kontrowersji z 5, 18 i 10, 31-39. Po raz pierwszy Żydzi formułują konkretny zarzut wobec Jezusa podczas rozprawy u Piłata.

w. 8-11

Scena szósta prowadzi Jezusa i Piłata do wewnątrz. Jezus nie odpowiada na pytanie Piłata, gdyż już wie, że namiestnik nie jest z prawdy (zob. 18, 37-38) i dlatego nie jest zdolny, by usłyszeć głos Jezusa, czyli przyjąć objawienie Jego tożsamości jako Syna Bożego.

nie miałbyś żadnej władzy nade mną… – Ewangelista przypomina, że wydarzenia prowadzące do śmierci Jezusa są częścią Bożego planu zbawienia. Piłat ma w tej chwili władzę nad Jezusem tylko dlatego, że tak to zostało zaplanowane przez Boga.

w. 12-16a

Scena siódma rozgrywa się na zewnątrz. Uczestniczą w niej wszyscy aktorzy.

nie jesteś przyjacielem cezara – Był to tytuł honorowy. Otrzymywali go najbliżsi współpracownicy władcy. Wywodzi się z tradycji władców helleńskich. Żydzi zmieniają tu linię swojej argumentacji. Zarzuty wobec Jezusa nie są już religijne, lecz polityczne – czynił się królem, a przez to występował przeciw rzymskiemu imperatorowi. Piłat znajduje się w trudnej sytuacji. Mógł nie przejmować się religijnymi sporami, ale na oskarżenia polityczne musi zareagować.

Kiedy w Czwartej Ewangelii autor podaje dokładne okoliczności czasu i miejsca, jest to dla czytelników wskazówka, że scena ma znaczenie teologiczne, zawiera objawienie – por. 2, 1-2.11; 3, 1-2; 4, 1-6; 6, 4; 7, 37; 19, 31-37; 20, 1.19.

wyprowadził Jezusa na zewnątrz i posadził na trybunale – Biblia Tysiąclecia i większość polskich przekładów ma tutaj frazę: …i [Piłat] zasiadł na trybunale. Grecki czasownik należy tu jednak odnieść raczej do Jezusa, który został przez Piłata posadzony na krześle, które symbolizowało władzę sądzenia. Po raz kolejny jest potwierdzona oficjalnie przez rzymskiego namiestnika władza Jezusa. Gest ten powoduje gwałtowną reakcję Żydów, którzy ostatecznie odrzucają Króla Żydowskiego i wybierają poddanie się rzymskiemu cezarowi, czyli czynią to samo, co uczynili ich przodkowie odrzucając bezpośrednie panowanie Boga i ustanawiając sobie ludzkiego władcę (por. 1 Sm 8). Nie wykorzystali szansy naprawienia swojego błędu. Piłat pozostawia ogłoszenie wyroku aklamacji ludu. Czytelnik wie, że władze żydowskie już wcześniej wydały na Jezusa wyrok śmierci (por. 11, 53). Teraz ten wyrok zostaje ogłoszony publicznie.

w. 16b-30

Opis ukrzyżowania i śmierci Jezusa w Czwartej Ewangelii nie skupia się na ukazaniu Jego cierpienia, lecz na podkreśleniu Jego wywyższenia. Kolejne sceny pokazują wolność Jezusa w ofiarowaniu swojego życia, a także podkreślają, że śmierć ta daje początek nowej wspólnocie wierzących.

wypisał tez Piłat tytuł winy… – Napis w trzech językach jest oficjalnym prawnym dokumentem i potwierdzeniem królewskiej godności Jezusa. Zdają sobie z tego sprawę arcykapłani i dlatego protestują przeciwko brzmieniu tego dokumentu.

tunika zaś nie była szyta, ale cała tkana od góry do dołu – Ta jednolita szata jest jednym z symboli Kościoła. Jej jedność pochodzi z góry, czyli od wywyższonego Jezusa. Podarcie jej byłoby zaprzeczeniem proroctwom.

a obok krzyża Jezusowego stały… – U Synoptyków kobiety stoją w oddaleniu, a uczniowie już dawno uciekli. Tymczasem u Jana kobiety wraz z Umiłowanym Uczniem znajdują się tuż przy Wywyższonym Jezusie. Matka Jezusa była obecna przy objawieniu chwały podczas pierwszego znaku w Kanie Galilejskiej (zob. 2, 3-5.12). Teraz jest obecna przy ostatnim znaku Jezusa. W postaci Niewiasty można odnaleźć teologiczne odniesienia nie tylko do Maryi, Matki Jezusa, ale także wypełnienie starotestamentalnych proroctw dotyczących Syjonu czy Jerozolimy, które w czasach mesjańskich rodzą nowe dzieci. Matka Jezusa jest obecna przy zrodzeniu nowego ludu, który otoczy opieką.

Jezus świadom, że już wszystko się dokonało – Ewangelista nieustannie podkreśla świadomość i wolność Jezusa.

Dokonało się! – Jezus oznajmia koniec swojej misji, jaką otrzymał od Ojca (por. 8, 29; 14, 31; 16, 32; 17, 4).

skłoniwszy głowę oddał ducha – Synoptycy mówią o głośnym krzyku Jezusa przed oddaniem ducha, czyli skonaniem. Jan zwraca uwagę na to, że Jezus jest do końca świadomy – sam skłania głowę. Janowa fraza oddał ducha (gr. paredoken to pneuma) jest nietypowa. Nie oznacza zgonu, jak u Synoptyków, lecz przekazanie, wręczenie, czy wręcz podarowanie  Ducha [Świętego]. Por. zapowiedź z 7, 39b – Duch zostaje dany, bo Jezus został uwielbiony.

połamali golenie – Śmierć na krzyżu nie była szybka. Skazaniec mógł wisieć nawet przez kilka dni, a ostatecznie umierał z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej. Ze względu na wielkie święto Rzymianie postanowili przyśpieszyć śmierć skazańców. Dlatego połamano im nogi, by nie mogli się na nich wspierać w celu zaczerpnięcia oddechu. Śmierć następowała wtedy niemal natychmiast.

włócznią przebił Mu bok – Gest żołnierza ma na celu przede wszystkim oficjalne potwierdzenie śmierci Jezusa. Jednak zyskuje również znaczenie teologiczne – oto z Jego wnętrza płyną rzeki wody żywej (por. zapowiedź Jezusa z 7, 38). Połączenie tej sceny z wizją Ezechiela (47, 1 – źródło wody bijące z prawej strony Świątyni) wskazuje, że Wywyższony Jezus jest Nową i Prawdziwą Świątynią (por. 2, 21).

zaświadczył to ten, który widział – Jedynie Czwarta Ewangelia jest relacją naocznego świadka, którego świadectwo stało u początków wiary wspólnot kościelnych (por. 21, 24).

był ogród – Por. komentarz do 18, 1. Ogród, gdzie Jezus zostaje pogrzebany, stanie się początkiem nowego stworzenia.

Kilka lat temu byliśmy na ślubie znajomych. Ślub jakich wiele; uroczysty i wzruszający. Ale dla mnie był wyjątkowy, ze względu na kazanie, które zostało wtedy powiedziane. Ojciec, który sprawował mszę powiedział coś, co utkwiło mi w pamięci do tej pory. Gdy w małżeństwie przyjdą chwile zwątpienia, a trudy wspólnego życia będą nas przygniatały tak bardzo, że będziemy mieli wrażenie, iż jesteśmy przybici do krzyża, to musimy mieć świadomość że Jezus, nasz Pan i Zbawca jest ukrzyżowany po drugiej stronie, a my możemy się spokojnie oprzeć na Jego plecach. To jedno zdanie towarzyszy mi przez cały czas. Wryło się w moim sercu głęboko i w trudnych momentach dodaje mi siły. O wiele łatwiej jest znosić przeciwności losu, dużo lżej się wstaje kolejnego dnia ze świadomością, że Zbawiciel jest po drugiej stronie mojego krzyża.

Kolejną ważną wskazówką, w codziennych trudnościach jest fakt, że pod krzyżem stoi Maryja. Towarzyszy swojemu synowi do ostatniego momentu, w największych boleściach i upokorzeniu. I w tych dramatycznych okolicznościach padają słowa: „oto Matka twoja”. Konający Bóg i Człowiek pozostawia nam najcenniejszy dar. Chrystus, niewyobrażalnie cierpiący, dostrzega ból i samotność swojego umiłowanego ucznia i nie pozostawia go samego, ale daje mu wielkie pocieszenie. Nie mogę tego nie zauważyć! Gdy wyobrażam sobie tą scenę, wzrusza mnie bardzo i nie potrzebuję więcej biblijnych dowodów na to, że Bóg jest niekończenie miłosierny. Ten jeden akt zupełnie wystarcza. Resztę dopełnia moje życie i obecność Maryi w radosnych i bolesnych jego momentach.

Wielki jesteś Panie Boże i wielkie są Twoje dzieła, a miłosierdzie Twoje z pokolenia na pokolenie. Dzięki Ci za Maryję i za jej nieustanna obecność w naszym życiu, bo jest dla nas wielkim pocieszeniem.

Asia i Sylwek

To jest nie do pojęcia!

Zamilkło Słowo, które stało się Ciałem.

Baranek Boży został złożony w całopalnej ofierze.

Chleb życia został pożarty przez tłum grzeszników.

W godzinie ciemności zgasła Światłość świata.

Dobry Pasterz poświęcił swoje życie za owce.

Krzew winorośli został wyrwany i odrzucony.

„Wykonało się”.

Ale to nie oznacza, że wyschło Źródło wody żywej.

Jezus „skłonił głowę i oddał ducha”, a z przebitego boku „wypłynęła krew i woda”.

„Jeśli ktoś jest spragniony, niech przyjdzie do Mnie i pije, wierząc we Mnie”

Okazało się, że Droga prowadzi przez krzyż, Prawda objawia się w miłości aż do końca, a Życie króluje w chwili śmierci.